Top 3 Open Nederlands Kampioenschap Foto Masters 2024

In het overallklassement eindigde Boerlage op de eerste plek en ging de Duitse onderwaterfotograaf Peter Borsch met de zilveren medaille naar huis. Peter Schultes, eveneens afkomstig uit Duitsland, won in het overallklassement de bronzen medaille,

Alle uitslagen Fotokampioenschap 2024

De prijsuitreiking van het Fotokampioenschap 2024 werd dit jaar voor de tweede maal georganiseerd in Theater Vianen. Zo’n 200 bezoekers genoten van een feestelijke avond vol mooie beelden van de onderwaternatuur, voornamelijk gemaakt in Nederland. In diverse categorieën streden ruim 80 deelnemers om de medailles.

De volledige uitslag, met alle categorieën en deelnemers, vind je hier.

In het overallklassement eindigde René Weterings op de eerste plek en ging de Belg Filip Staes er met de zilveren medaille vandoor. Nederlander Jos Broere won in het overallklassement de bronzen medaille.

René van der Laan won voor de tweede keer het ONK Onderwatervideografie. Tanja de Vries pakte de eerste plaats bij de fotowedstrijd voor beginnende onderwaterfotografen en Filip Staes won de zoetwatercompetitie. Ook dit jaar konden fotografen weer in teamverband meedoen aan het ONK; het team van Ron Offermans gaat de boeken in als het winnende team van 2021.

De volledige uitslag van het ONK vind je hier als pdf.
Foto's: © René Wetering

Het duikteam heeft in 18 duiken acht big bags aan verloren lading en visnetten vanaf scheepswrakken geborgen. Hiermee is ruim 3.500 kg aan voornamelijk kunststof uit de Noordzee verwijderd.

Het type afval dat werd gevonden op de scheepswrakken, wisselt per locatie. Ter hoogte van Ameland en Schiermonnikoog wordt nog steeds afval gevonden in de vorm van voetenbadjes of kunststof dekens afkomstig van de containerramp op 2 januari 2019 met de MSC Zoë. Veel afval is inmiddels onder het zand gespoeld. Daardoor blijft het aanwezig en een probleem voor de toekomst. Deze opruimactie van Duik de Noordzee Schoon en ook andere opruimacties op zee en langs het strand laten zien hoeveel moeite het kost om plastics weer uit zee te verwijderen. Als we verstandiger met onze zee om zouden gaan was dit alles niet nodig.

Meer oostelijk zijn verloren gegane visnetten en kreeftenkooien gevonden. Deze leiden tot nodeloze sterfte van vis, kreeften en krabben als gevolg van verstrikking. Op Helgoland werden de plastics aangetroffen in de nesten van de kolonie Jan van Genten.

Deze expeditie maakt deels onderdeel uit van het driejarige CleanUp XL project waar Stichting Duik De Noordzee Schoon samen met bergingsmaatschappijen, de Waddenvereniging en Stichting De Noordzee in participeren.

MSC Zoe

In de nacht van 1 op 2 januari 2019 verloor het schip MSC Zoe 342 zeecontainers in de Noordzee boven de Waddeneilanden. Tweederde van de verloren lading belandde in Nederlandse wateren. De schattingen over de nog vermiste lading lopen uiteen van 300.000 tot 800.000 kg. Het duikteam duikt op de locaties net buiten de vaarroute die het containerschip heeft afgelegd.

Ook duikt het team bij de Borkumse Stenen, zo’n 20 km ten noorden van Schiermonnikoog. Daar heeft het Wereld Natuur Fonds in juni 2018 6.000 kg oesters op 3D-geprinte kalksteenriffen geplaatst. Deze dienen voor het herstel van de platte oester en vormen ook een thuis voor tal van andere diersoorten. Naar verwachting zal de biodiversiteit hier groter zijn dan op de omringende, zanderige zeebodem. Het duikteam gaat monitoringsduiken maken op dit platte oestersrif.

Expeditie Borkumse Stenen 2019

Deze expeditie wordt georganiseerd door Stichting Duik De Noordzee schoon in samenwerking met het Wereld Natuur Fonds en Stichting De Noordzee. Het expeditieteam bestaat uit marien biologen, amateurarcheologen, ecologen, fotografen, filmers en supportduikers. Het duikwerk kan alleen worden gedaan door zeer ervaren sportduikers gezien de lastige omstandigheden waarin het project moet worden uitgevoerd: 25 tot 45 meter diepte in koud, stromend water.

De vrijwilligers hebben in acht jaar tijd 60.000 kg visnetten en vislijnen geborgen. Het team werkt nauw samen met onderzoeksbureaus, het bedrijfsleven, universiteiten en de overheid. Het is de veertiende expeditie die de stichting organiseert. Stichting Duik De Noordzee Schoon wil het belang van kunstriffen in de Noordzee op de kaart zetten en degelijk beleid afdwingen. Wrakken en stenen fungeren als kraamkamers en schuilplaatsen voor veel dieren. Er leven naar schatting ruim 500 verschillende diersoorten op deze harde substraten. Bovendien kunnen wrakken tijdscapsules zijn van groot cultuurhistorisch belang.

Het team van 28 duikers van Duik de Noordzee Schoon heeft begin juli actief deelgenomen aan de zoektocht naar de laatste nog vermiste Nederlandse onderzeeboot, de O13. Met de multibeam sonar werden 76 objecten gescand. Op zestien daarvan is gedoken. Eén van de wrakken was een onderzeeboot waarvan de precieze identiteit nog niet kon worden vastgesteld. Helaas voor de nabestaanden bleek dit niet de O13 te zijn. Op 14 juli kwam het duikteam terug in de haven van Scheveningen.

Tijdens de expeditie werd op de Doggersbank een voor Nederland nieuwe diersoort ontdekt. Het gaat om een naaktslak (Knoutsodonta pusilla) die de naam kleine sterslak heeft gekregen. Naast deze nieuwe soort zijn er onder water ook vele zeldzame waarnemingen gedaan. Zo werd tijdens één van de duiken een platte oester gevonden. Dat is uitzonderlijk, aangezien deze rifvormende soort vrijwel uitgestorven is in de Noordzee. De vondst van een levende oester op een wrak is goed nieuws voor de projecten die deze soort proberen te herintroduceren.
Achtergelaten vistuig

Het expeditieteam werd afgelopen week een aantal dagen gehinderd door hoge golven en zeer dichte mist waardoor het aantal duiken beperkt bleef. Toch is er meer dan 500 kg aan visnetten en ander afval geborgen en zijn honderden krabben en kreeften bevrijd uit de netten. Dergelijk achtergelaten vistuig vormt een bedreiging voor het onderwaterleven. Ook kunnen nylonnetten op termijn een bijdrage aan de ‘plastic soep’ gaan leveren.

Doggersbank

Het grootste gedeelte van de expeditie vond plaats op de Doggersbank, een ondiepte ter grootte van België. Het gebied bevindt zich op 400 kilometer ten noorden van het vasteland van Nederland en wordt sporadisch bezocht door duikers. De wrakken hier kenmerken zich door een hoge biodiversiteit. Het expeditieteam heeft er de afgelopen jaren tientallen voor Nederland nieuwe en zeldzame dieren waargenomen. Dit unieke natuurgebied staat ook bekend als belangrijk gebied voor zeezoogdieren. Naast zeehonden, dolfijnen en bruinvissen heeft het expeditieteam ook bijna een uur lang bezoek gehad van drie dwergvinvissen waarvan er één nieuwsgierig rondjes om het schip zwom. Deze walvissen gebruiken de randen van de Doggersbank om te foerageren.

Onderzeeboot O13

De expeditie is een initiatief van Stichting Duik de Noordzee Schoon die in 2011 is opgericht om spooknetten van wrakken te verwijderen. Deze zijn schadelijk voor het leven onder water, omdat vissen en krabben er in verstrikt raken en sterven. Tijdens dertien expedities zijn in totaal ruim 6.500 duiken op 150 wrakken gemaakt, waarbij 45.000 kg aan spooknetten en lood van wrakken is gehaald. Het expeditieteam bestaat uit marienbiologen, amateurarcheologen, ecologen, fotografen, filmers en supportduikers. Het duikwerk kan alleen worden gedaan door zeer ervaren duikers gezien de lastige omstandigheden: dieptes van 25 tot 45 meter in koud, stromend water met wisselend zicht (2 tot 25 meter).

Het team werkt nauw samen met onderzoeksbureaus, het bedrijfsleven, universiteiten en de overheid. Duik De Noordzee Schoon wil het belang van natuurlijke en kunstriffen in de Noordzee op de kaart zetten. Wrakken en stenen fungeren als kraamkamers en schuilplaatsen voor veel dieren: er leven naar schatting ruim 500 verschillende diersoorten op deze harde substraten. De wrakken zijn bovendien tijdscapsules van groot cultuurhistorisch belang. Duik de Noordzee Schoon heeft samen met Stichting Nabestaanden voor Onderzeeboten 1940-1945 en Damen Shipyard en Amels (die de O13 heeft gebouwd) het initiatief opgepakt om elkaars doelstellingen en expertise te versterken in de zoektocht naar de O13.

De expedities worden gefinancierd door de vrijwilligers zelf en door een aantal sponsoren: Stichting Zabawas, Wereld Natuur Fonds, Checkmark, Sportvisserij Nederland, Besix, Sirtema Stichting, Damen Shipyard, Amels, Stichting Rees Klatte, Luminis, Sas Consultancy en Stichting Nabestaande Onderzeeboten 1940-1945.

Foto’s: © Udo van Dongen, Joost van Uffelen, Martijn Spierenburg & Oscar Bos
Video: © onderwaterbeelden.nl

Stichting Duik De Noordzee Schoon vertrekt vrijdag 5 juli voor de 13de duikexpeditie op de Noordzee. Deze tiendaagse reis, Expeditie Doggersbank 2019, staat in het teken van unieke ontdekkingen in dit bijzondere Natura 2000-gebied. Ook maken de vrijwilligers de locaties waar ze duiken schoon door afval mee naar boven te nemen.

Het team duikt op locaties in waar niet eerder is gedoken. 28 zeer ervaren sportduikers verzamelen zoveel mogelijk biologische en archeologische gegevens op meer dan twintig verschillende locaties. Ze verwijderen afval – met name spooknetten, lood, vishaken en kunstaas – fotograferen en filmen. De duikers verwachten helder water (tot 25 meter) wat ten goede kan komen aan het foto- en filmmateriaal. Dit kan ertoe bijdragen de Noordzee te promoten, een belangrijke doelstelling van de stichting. Ook hoopt het team hier bijzondere of nieuwe dier- en algensoorten voor Nederland waar te nemen.

Het duikteam hoopt dat met het onderzoeken van potentiële wraklocatie een bijdrage wordt geleverd aan de zoektocht naar de vermiste Hr. Ms. O13, de laatste nog niet teruggevonden Nederlandse onderzeeboot. Sinds juni 1940 ligt het wrak ergens op de bodem van de Noordzee. Wat er precies met de O13 is gebeurd is nog steeds een mysterie. Een afgevaardigde van De Stichting Nabestaanden Onderzeeboten stapt aan boord met een uitgebreide database van coördinaten van nog onbekende wrakken.

Expeditie Doggersbank 2019

Deze expeditie is een initiatief van Stichting Duik De Noordzee Schoon. Het expeditieteam bestaat uit marien biologen, amateurarcheologen, ecologen, fotografen, filmers en supportduikers. Het duikwerk kan alleen worden gedaan door zeer ervaren sportduikers gezien de lastige omstandigheden waarin het project moet worden uitgevoerd: 25 tot 45 meter diepte in koud, stromend water. De vrijwilligers hebben in acht jaar tijd 60.000 kg visnetten en vislijnen geborgen. Het team werkt nauw samen met onderzoeksbureaus, het bedrijfsleven, universiteiten en de overheid.

Het is de 13de expeditie die de stichting organiseert. Stichting Duik De Noordzee Schoon wil het belang van kunstriffen in de Noordzee op de kaart zetten en degelijk beleid afdwingen. Wrakken en stenen fungeren als kraamkamers en schuilplaatsen voor veel dieren, er leven naar schatting ruim 500 verschillende diersoorten op deze harde substraten. Bovendien kunnen wrakken tijdscapsules zijn van groot cultuurhistorisch belang. Sinds 2011 organiseerde de stichting al twaalf succesvolle expedities naar verschillende gebieden in de Noordzee.

Foto's: © Udo van Dongen en Joost van Uffelen

Extra aanpassingen

Staatsbosbeheer is sinds 1 januari 2018 eigenaar en beheerder van drie scheepswrakken in de Grevelingen, waaronder het duikwrak Le Serpent. In juli 2018 zijn in dit wrak bij een tragisch duikongeval twee duikers overleden. Staatsbosbeheer heeft afgelopen periode met allerlei betrokken partijen gesproken over hoe het duikwrak veiliger en overzichtelijker kan worden gemaakt. Naar aanleiding van deze adviezen zijn de afgelopen twee weken allerlei aanpassingen gedaan aan het wrak door Duik- en Bergingsbedrijf Europa. De donkere ruimtes in het voor- en achterruim zijn vanaf heden permanent afgesloten. Daarnaast is de gidslijn in het ruim aangepast en verlengd. Deze lijn is gekoppeld aan de nieuwe gidslijn die op het dek aan bakboordzijde is aangebracht.

Duikverbod opgeheven

Tijdens de uitvoering van het werk gold een tijdelijk duikverbod om de veiligheid te waarborgen. Dit duikverbod is met het afronden van het werk komen te vervallen. Ook is het negatief duikadvies komen te vervallen. De tijdelijke informatieborden zijn verwijderd.

Duiken in de Grevelingen

Le Serpent is een duikwrak in de Grevelingen. Het betonnen schip ligt onder water tussen de 19 en 29 meter diep en is gemarkeerd met boeien. Vanwege de diepte, het ontbreken van daglicht en het soms slechte zicht is Le Serpent alleen geschikt voor de geoefende duiker. Het 60 meter lange schip is in 2011 afgezonken en is voor zowel nationale als internationale duikers een bijzonder duikobject. In de Grevelingen liggen nog twee andere duikwrakken, de Rat (op 12 meter diepte) en de Zeehond (op 10 meter diepte) en er zijn tal van andere mooie duiklocaties.

Extra aanpassingen

Sinds juli 2018 gold een negatief duikadvies voor het duikwrak Le Serpent in de Grevelingen. Staatsbosbeheer heeft, mede op basis van diverse gesprekken met externe partijen, besloten om de volgende extra maatregelen te nemen: het permanent afsluiten van het voor- en achterruim, het aanpassen en het verleggen van de bestaande duik- en begeleidingslijn door de twee grote ruimen in het centrale deel van het wrak. Deze lijnen worden gekoppeld aan de nieuw aan te brengen gidslijn op het dek aan bakboordzijde. Met de aanpassingen worden donkere ruimtes permanent afgesloten en zal de duikveiligheid worden vergroot.

Duikverbod

Op 12 juni 2019 start Duik- en Bergingsbedrijf Europa met de opdracht en de verwachting is dat de werkzaamheden op 21 juni klaar zijn. Gedurende de uitvoering van het werk geldt een volledig duikverbod in en rondom het wrak om de veiligheid te waarborgen. Duikers worden op locatie met informatiebordjes geattendeerd op het tijdelijke duikverbod.

Duiken in de Grevelingen

Staatsbosbeheer is sinds 1 januari 2018 eigenaar en beheerder van drie scheepswrakken in de Grevelingen, waaronder Le Serpent. Het betonnen, 60 meter lange schip is in 2011 afgezonken in de Grevelingen. Het duikwrak is voor zowel nationale als internationale duikers een bijzonder duikobject. Vanwege de diepte waarop het wrak ligt, op circa 28 meter, is Le Serpent een duikobject specifiek voor de geoefende duiker. Naar aanleiding van het duikincident in 2018 is gekeken naar de veiligheid van het scheepswrak. De ruimtes in het wrak kunnen onoverzichtelijk zijn en het zicht, mede door opdwarrelend sediment, in het achterste gedeelte van het wrak is beperkt. In de Grevelingen liggen nog twee andere duikwrakken, de Rat (op 12 m diepte) en de Zeehond (op 10 m diepte) en er zijn tal van andere mooie duiklocaties. Hiervoor geldt het negatieve duikadvies en het tijdelijk duikverbod vanaf 12 juni niet.

Er komt een Internationale Haaienstrategie ter bescherming van haaien en roggen in Nederland en Caribisch Nederland. In Nederland zijn haaien vaak slachtoffer van bijvangst. In Caribisch Nederland wordt het verboden om op haaien te vissen en om haaien te bezitten. Dit schrijft minister Carola Schouten van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) vandaag in een brief aan de Tweede Kamer.

Minister Schouten: “Naar schatting worden wereldwijd jaarlijks zo’n 100 miljoen haaien gedood voor consumptie. Vooral haaienvinnen zijn een populair gerecht. Onze Noordzee is ook de habitat van haaien en roggen en zij belanden regelmatig in de visnetten als bijvangst. Samen met Rijkswaterstaat gaan we onderzoek doen naar de status van haaien en roggen in de Noordzee. Zo kunnen onze vissers belangrijke gebieden voor haaien vermijden. In Caribisch Nederland beschermen we de haaien en roggen door een beschermd gebied aan te wijzen in de wateren rond Bonaire, St. Eustatius en Saba. In dit haaienreservaat mag er niet op haaien gevist worden.’’

Internationale Haaienstrategie

In Caribisch Nederland wordt een haaienreservaat ingesteld rond alle BES-eilanden en wordt de visserijwet aangepast waardoor het vissen en het bezit van haaien wordt verboden. Ook worden er maatregelen genomen om leed door incidentele bijvangst te verminderen. Vissers kunnen ervoor kiezen om technische maatregelen te nemen of ander vistuig gebruiken. Daarnaast moeten vissers haaien als bijvangst zorgvuldig en voorzichtig weer vrijlaten.

Vangstquota

Omdat het lang duurt voordat volwassen haaien beginnen met voortplanting (3 – 30 jaar), herstellen de soorten zich niet snel en raken zij sneller bedreigd. In Zuid-Europa en Azië wordt zowel haaienvinnen als haaienvlees gegeten. Mede door inzet van Nederland zal dit worden beperkt door middel van een vangstquota. Dit wordt vastgelegd in de International Commission for the Conservation of Atlantic Tunas (ICCAT).

Burgerwetenschap met schelpen

De keuze om op zaterdag 16 maart met zijn allen schelpen op het strand te gaan rapen en geen krabbenschilden of zeewieren, is geen toeval. Geen enkele vorm van leven uit zee maakt zoveel los en biedt zoveel kansen voor burgerwetenschap als schelpen. Vooreerst maken schelpen bij de strandbezoeker steevast aangename emoties los. De vaak prachtig gekleurde of gevormde juweeltjes doen veel mensen terugdenken aan hun kindertijd, toen je met handjes vol schelpen papieren strandbloemen kon kopen. Bijna onweerstaanbaar lijken ze onze aangeboren verzameldrift te prikkelen.

Weekdieren

Daarnaast zijn de weekdieren waartoe tweekleppige schelpdieren en slakken behoren, met wereldwijd bijna 80.000 soorten, de meest soortenrijke diergroep van de zee. Enkel de insecten - aan land - doen het qua biodiversiteit nog beter. Alleen al aan de Belgische kust kun je naar schatting 120 verschillende schelpdieren treffen. Deze hoge biodiversiteit laat toe veel vormen te onderscheiden en uiteenlopende patronen tussen soorten over de loop van de jaren te vergelijken.

Top-15 strandvondsten

Vorig jaar waren dit de meest gevonden schelpen (met tussen vierkante haakjes: inheems/exoot; volwassen grootte; waar leeft ze?):

1. Kokkel: De ‘hartschelp’ is door zijn typische vorm en gelijkmatige ribbeling vrijwel onmiskenbaar als strandvondst. Veelal gaat het om fossiele blauwgrijze of rosbruine schelpen. Hun oorspronkelijk boter-witte kleur zijn ze dan al lang kwijt, waarmee ze getuigen van een ver verleden, de tijd dat onze kust nog een waddenlandschap was. En hoewel vandaag in zee eerder zeldzaam, voelt de Kokkel zich in meer beschutte zee-inhammen (bv. Westerschelde, Oosterschelde…) ook vandaag nog steeds goed thuis. [inheems; 4cm; graver]
2. Nonnetje: Dit kleine buikige schelpje heeft een kenmerkende vorm: mooi rond aan één zijde, spits toelopend aan de andere kant. Door het stevige sluitbandje blijven beide schelphelften ook na de dood van het dier nog vrij lang met elkaar verbonden, wat de volksnaam ‘portemonneetje’ opleverde. De kleur kan variëren van gebandeerd wit, grijs, geel, of roze tot volledig roestbruin of zwart. De meeste Nonnetjes die je vindt op het strand zijn afkomstig van ook vandaag nog massaal in de zeebodem voorkomende bestanden. [inheems; 3cm; graver]
3. Halfgeknotte strandschelp: De naam zegt het zelf, van alle strandschelpen is enkel deze soort karakteristiek driehoekig afgesneden. Vandaag vind je ze in velerlei kleuren, al dan niet gebandeerd, op het strand, als overblijfsels van verdwenen populaties. Maar wie weet, wordt ze straks weer zo talrijk als in de jaren 1990, toen zelfs visserij op deze schelp werd overwogen! [inheems; 4cm; graver]
4. Mossel: Onnodig de eetbare of ‘blauwe’ mossel voor te stellen. Met haar baarddraden zet de Mossel zich, in dichte ‘banken’, stevig vast op strandhoofden en havenmuren. Ze is een lekkernij, en niet alleen voor mensen. Ook meeuwen en scholeksters lusten meer dan één mossel. [inheems; 10cm; vastgehecht op hard substraat]
5. Amerikaanse zwaardschede: Beter gekend als ‘messen’ of ‘couteaux’, is het hun wetenschappelijke naam die hun ware geheim blootlegt: deze langwerpige schelp is hier pas in de jaren 1980 aangeland. Ongewild meegelift met schepen is deze exoot sindsdien een algemene bewoner van onze Noordzeebodem. Ze kan zich met haar sterke voetspier snel ingraven, en blijft zo veelal buiten het bereik van hongerige vissen en vogels. [exoot; 15cm; graver]
6. Zaagje: Ook dit langgerekt driehoekig schelpje heeft haar naam niet gestolen. De schelprand voelt aan als een gekartelde zaagsnede. Binnenin vaak purper gekleurd, is dit schelpje de diamant onder de ‘papieren strandbloemen kopers’: geen andere schelp is meer waard in deze folkloristische handel. [inheems; 3cm; graver]
7. Amerikaanse boormossel: Boormosselen kunnen wat andere schelpen niet vermogen. In plaats van op het substraat te leven of in zacht zand of slib te graven, boren ze zichzelf moeiteloos een gang in veen- of kleibanken. Met wrikkende bewegingen van de scherpe uitsteekseltjes op beide schelphelften klaren ze de klus. Maar wanneer winterstormen deze onderzeese banken uiteenslaan zijn ze een vogel voor de kat, en spoelen dan wel eens massaal aan. [exoot; 5cm; boorder]
8. Stevige strandschelp: Toegegeven, deze schelp onderscheiden van de Ovale en Halfgeknotte strandschelp is niet simpel, al helpt de eerder ronde vorm en dikke schelp je aardig op weg. Vandaag komt de soort voor in eerder grofzandige zeebodems. Verse exemplaren zijn crème-wit. [inheems; 4cm; graver]
9. Witte boormossel: In tegenstelling met haar neefje, de Amerikaanse boormossel, is dit een inheemse soort. Op het eerste gezicht sterk gelijkend, kun je ze zo uit elkaar houden door de teruggeslagen schelprand bij de Witte boormossel. [inheems; 5cm; boorder]
10. Grote strandschelp: Nog een strandschelp, jawel. Maar de zeer dunne schaal, het grote formaat en de vaak typische straalsgewijze witte lijntjes op beide schelpen zijn kenmerkend. Fossiele, donker grijsblauw verkleurde exemplaren missen dit laatste kenmerk. [inheems; 5cm; graver]
11. Ovale strandschelp: Vrijwel enkel door experten te onderscheiden van de Halfgeknotte strandschelp en de Stevige strandschelp. Je vindt vooral fossiele schelpen, die bovendien vaak gebandeerd zijn. [inheems; 3cm; graver]
12. Tapijtschelp: Een hoekige crèmekleurige schelp die haar naam dankt aan de horizontale en verticale fijne lijntjes op beide schelphelften. Het lijken wel de schering en inslag bij een tapijt! [inheems; 4cm; graver]
13. Japanse oester: Deze vreemde eend kwam hier aangeland toen oesterkwekers in de 1960er jaren problemen kenden met de inheemse Platte oester en hun toevlucht zochten tot import van exotische soorten. Deze gewelfde, purper aangelopen schelp is hier nooit meer weggeraakt en intussen massaal ‘verwilderd’. En ook nog eens onze allergrootse zeeschelp, met records van bijna 40 cm lang. [exoot; 15cm; vastgehecht op hard substraat]
14. Gevlochten fuikhoren: Het is een echte aaseter, deze tot 2 cm grote zeeslak. Haar naam dankt ze aan de minutieuze ribbeling van haar huisje. Eens dood is haar slakkenhuis een welgekomen thuis voor de Kleine heremietkreeft. [inheems; 3cm; op substraat]
15. Witte dunschaal: Misschien niet de makkelijkst herkenbare, laat staan de grootste schelp van onze kust, maar wel een van de teerste. Veelal doorschijnend wit gekleurd spoelt dit zeer breekbare schelpje soms massaal aan. [inheems; 1cm; graver]

In het overallklassement eindigde Luc Rooman op de eerste plek en ging Filip Staes naar huis met de zilveren medaille. René Weterings won in het overallklassement de bronzen medaille en was daarmee de beste Nederlander. Samen met de tweede beste Nederlander, Marco Heesbeen uit Roosendaal, zal hij ons land volgend jaar vertegenwoordigen tijdens het WK op Tenerife.

René van der Laan en Johan de Smedt wonnen het ONK Onderwatervideografie. Cornelis van Rijswijk pakte de eerste plaats bij de fotowedstrijd voor Starters en Peter Boots won de zoetwatercompetitie. Ook dit jaar konden fotografen weer in teamverband meedoen aan het ONK; Team De Kale Mannen gaat de boeken in als het winnende team van 2018.

Uitslagen

Alle uitslagen op een rijtje:

ONK Overall

1. Luc Rooman
2. Filip Staes
3. René Weterings

ONK groothoek met model

1. Filip Staes
2. Luc Rooman
3. Peter Borsch

ONK groothoek

1. Luc Rooman
2. Filip Staes
3. Kees Opstal

ONK macro

1. Gino Symus
2. Marco Heesbeen
3. René Weterings

ONK visportret

1. Marco Heesbeen
2. Filip Staes
3. Luc Rooman

ONK thema (abstract)

1. Raymond Wennekes
2. Luc Rooman
3. Kees Opstal

ONK video

1. Johan de Smedt
2. Gery Beeckmans
3. Ronald Faber

Starters overall

1. Cornelis van Rijswijk
2. Angelique van Oorschot
3. Rebecca Pauwels

Starters thema

1. Cornelis van Rijswijk
2. Rebecca Pauwels
3. Christiaan van Roeyen

Starters beste foto

1. Glenn Verheyde
2. Jan Blanken
3. Mieke Noordanus

Starters video

1. René van der Laan
2. Bas Brand
3. Gert Eggink

Teamwedstrijd

1. De Kale Mannen
2. The Roma’s
3. Apadukers

Zoetwatercompetitie

1. Peter Boots
2. Jeroen Zetz
3. Gery Beeckmans

Duiken in Beeld publieksprijs

1. Tom van Hout
2. Anouk Nijkamp
3. Paul Koetsier & Sandra Boerlage

Foto: Eerste plaats categorie groothoek met model door Filip Staes ©

Parkeerterrein Den Osse

Begin juli werd al duidelijk dat de gemeente Schouwen-Duiveland het plan van Duikcentrum de Witte Boulevard goed te keuren door het plaatsen van een kennisgeving in de Staatscourant. De nieuwe container staat op de eerste parkeerplaats direct naast het toiletgebouw. Omdat hierdoor een parkeerplek wegvalt, zullen aan de andere kant van het parkeerterrein twee nieuwe parkeerplaatsen worden toegevoegd. De werkzaamheden hiervoor moeten nog van start gaan.

Duikpaats met alle gemakken

Met het plaatsen van de vulcontainer beschikt de duikplaats in Den Osse nu over alle gemakken die een duiker maar kan wensen: een toiletgebouw met omkleedruimte en buitendouche, een spoelmogelijkheid, een cafetaria, een duiksteiger en nu dus ook een vulmogelijkheid. De vulcontainer beschikt momenteel over twee 200 bar vulslangen. Een 300 bar-optie lijkt ook ingebouwd, echter is het op dit moment nog niet mogelijk om 300 bar-flessen te vullen. Het vullen kan uitsluitend betaald worden met muntstukken van 0,10, 0,20, 0,50, 1 en 2 euro.

Nederlands eerste onderwaterbioscoopfilm Vele gezichten van de Zevenhuizerplas is zaterdagavond 8 september te bewonderen op het strand aan de Zevenhuizerplas. Zittend met je voeten in het zand kun je genieten van de magische onderwaterwereld op het scherm.

Voorafgaand aan de film neemt boswachter Dick je mee op natuurexcursie, zorgt restaurant De Strandgaper voor een hapje en een drankje en kunnen de kinderen marshmallows roosteren. Zodra het donker wordt, start de film. Na afloop kun je napraten tijdens een Meet & Greet met de filmcrew.

De Beach Bios, georganiseerd door gemeente Zuidplas en Recreatieschap Rottemeren samen, kost € 2,50 voor kinderen tot en met 12 jaar en € 5 voor iedereen vanaf 13 jaar, inclusief een welkomstdrankje. Tickets zijn te bestellen via Facebook.

De film Vele gezichten van de Zevenhuizerplas, geregisseerd door Robert Hughan van Goofy Aqua Video, was eerder te zien op het Wildlife Film Festival in Rotterdam, het grootste natuurfilmfestival van Nederland.

Ontspannen familiebelevenis

De Beach Bios is een heerlijke, ontspannen familiebelevenis aan de Zevenhuizerplas met:

• 19.30 uur: start natuurexcursie
• 20.30 uur: inloop met drankje, hapje en marshmellows roosteren, uitleg over bijen door imker Liesbeth de Frel
• 21.00 uur: inleiding door wethouder Daan de Haas
• 21.15 uur: Start film Vele gezichten van de Zevenhuizerplas
• 22.00 uur: Meet & Greet met regisseur Robert Hughan en filmcrew
• 22.30 uur: Einde

Kom naar het strand bij restaurant De Strandgaper, Strandweg 1 in Zevenhuizen, laat de dagelijkse hectiek een avondje thuis, doe je strand-outfit aan en ontdek (samen met je kids) de magische onderwaterwereld van de Zevenhuizerplas. Oh ja, en parkeren is er gratis.

De ministers verwijzen in hun brief naar de Erfgoedwet, die na een wijziging in 2016 extra bescherming biedt voor erfgoed onder water. Gezien de (toenemende) betrokkenheid van sportduikers bij het ontdekken en identificeren van onder meer scheepswrakken, wordt nog eens extra aangestipt wat de regels omtrent erfgoed zijn:

• In Nederlandse wateren is het expliciet verboden om erfgoed van de zeebodem te verplaatsen of te verwijderen;
• Nederlands cultureel erfgoed dient ook in andere landen zorgvuldig behandeld te worden;
• Gezonken oorlogsschepen mogen nimmer zonder expliciete toestemming van Nederland (de vlaggenstaat) betreden worden, noch mogen er objecten van meegenomen worden. Eveneens wordt er terughoudendheid verwacht bij het verspreiden van beeldmateriaal van wrakken.

Hier de volledige brief van 2 juli 2018:

Zwemmersjeuk (Cercariën dermatitis)

Zwemmersjeuk is het gevolg van een allergische reactie op contact met de larven van de platworm Trichobilharzia ocellata. Deze larvjes komen onder meer voor in zoetwaterplassen of -meren. Deze platworm is een parasiet die onder meer voorkomt in waterslakken. De larven proberen zich via het water te verplaatsen naar de volgende gastheer en kunnen dus op de huid van zwemmers terecht komen.

Het resultaat is een rode, bobbelige huiduitslag, die erg kan jeuken of branden. Eveneens is het mogelijk dat zwemmers hierbij hoofdpijn en koorts krijgen en in sommige gevallen zelfs misselijk worden en moeten braken. Het is echter een onschuldige, niet-besmettelijke, aandoening die vanzelf weer over gaat. Klachten houden meestal twaalf uur tot drie weken aan. Neem voor meer informatie en voor behandeladviezen contact op met je huisarts of kijk even op Thuisarts.nl.

Bronsbergenmeer

Het Bronsbergenmeer is een recreatieplas van ongeveer twaalf hectare en met diverse zandstrandjes. Eveneens is deze plas een populaire duikplaats. Het meertje wordt gepacht door de Stichting Onderwaterwereld Zutphen e.o. Duiken in deze plas is dan ook alleen voorbehouden aan duikscholen en duikverenigingen die aangesloten zijn bij deze stichting. In het Bronsbergenmeer kun je onder meer duiken langs een mooie kleiwand en is het zicht overwegend goed. Er is veel vis te zien, waaronder paling, baars en grote snoeken.

Net ten zuiden van het Bronsbergenmeer (noord) vind je het Bronsbergenmeer zuid, ook wel het Gat van Roelofs genoemd. In deze kleinere plas zitten flinke palingen, maar het zicht kan er tegenvallen.

Foto: Cornellier / CC BY-SA 3.0

Stichting Duik De Noordzee Schoon vertrekt donderdag 14 juni voor haar twaalfde duikexpeditie op de Noordzee. Expeditie Noordzee 2018 staat in het teken van het ontdekken en schoonmaken van wrakken in Engeland en Nederland. 28 ervaren sportduikers verwijderen op vrijwillige basis tijdens de tiendaagse expeditie op twintig locaties afval (met name spooknetten, lood, vishaken en kunstaas), bevrijden dieren, verzamelen biologische en archeologische gegevens en fotograferen en filmen.

"Met deze expeditie willen wij zowel de schoonheid als de vervuiling van de Noordzee onder de aandacht brengen van Nederlandse en Engelse publiek.”, Ben Stiefelhagen, Expeditieleider, SDDNZS.

Duikexpeditie toont schoonheid én vervuiling Noordzee

Het schoonmaken heeft hoge prioriteit omdat netten, lijnen en andere rommel langzaam afbreken in kleinere stukjes waardoor het moeilijker wordt om dit uit zee te halen. Naast het schoonmaken staan er andere interessante activiteiten op het programma. Het expeditieschip de Cdt. Fourcault vaart eerst naar wrakken dichtbij de Nederlandse kust waar een pilot wordt gestart met een fotogrammetrie-scan; een methode om wrakken in 3D goed in beeld te krijgen. Vanaf daar vaart het team door naar biologisch interessante Natura 2000-gebieden op de grens tussen Nederland en Engeland, waaronder de Bruine Bank en de Doggersbank, waar eerder bijzondere soorten werden waargenomen.

Er wordt gedoken op verschillende wrakken, waaronder ook een gezonken olieproductieplatform. In Engeland bezoekt het team de gebieden UK0030395 (Southern North Sea), Coquet to St Mary's en de Farnes East. Deze verste bestemming van de expeditie is een bijzonder vogelnatuurgebied, maar staat ook bekend om zijn visrijke wateren met tientallen grijze zeehonden. SDDNZS werkt samen met de UK Marine Conservation Society om haar acties in Britse wateren te steunen en beleidsmakers en het grote publiek in het Verenigd Koninkrijk te informeren over de expeditie en de resultaten ervan.

Lees meer over het boek 'In de diepte' over eerdere duikexpedities...

"Stichting De Noordzee helpt mee aan boord en vertelt het verhaal van deze expeditie. Zo laten we Nederland onze prachtige Noordzee zien, die het beschermen meer dan waard is!” Floris van Hest, Directeur Stichting De Noordzee.

"Ondanks het feit dat het Verenigd Koninkrijk veel kustgebieden heeft beschermd tegen de verwoestende bodemberoerende visserij en baggeren, is er nog steeds geen beperking voor de visserij op de Doggersbank en in de speciale bruinvis-zeereservaten. Door samen te werken, zijn we in staat om de biodiversiteit en het leven in deze afgelegen plekken zichtbaar te maken." Dr. Jean-Luc Solandt, MPA-specialist, Marine Conservation Society.

Expeditie Noordzee 2018

Deze duikexpeditie is een initiatief van Stichting Duik De Noordzee Schoon in samenwerking met Stichting De Noordzee en Marine Conservation Society. Het expeditieteam bestaat uit marien biologen, amateurarcheologen, ecologen, onderwaterfotografen, -filmers en supportduikers. Het duikwerk kan alleen worden gedaan door zeer ervaren duikers gezien de lastige omstandigheden waarin het project moet worden uitgevoerd: 25 tot 45 meter diepte in koud, stromend water met wisselend zicht (2 tot 25 meter). In de elf expedities die er tot nu toe zijn uitgevoerd, heeft de stichting aangetoond dat het zeeleven in de Noordzee verrassend divers en kleurrijk is wat het belang van natuurbescherming kracht bij zet.

Het team werkt nauw samen met onderzoeksbureaus, het bedrijfsleven, universiteiten en de overheid. Het is de twaalfde expeditie die de stichting organiseert. Stichting Duik De Noordzee Schoon wil het belang van (kunst)riffen in de Noordzee op de kaart zetten en degelijk beleid afdwingen. Wrakken, stenen en rotsformaties fungeren als kraamkamers en schuilplaatsen voor veel dieren, er leven naar schatting alleen al in Nederland ruim 500 verschillende diersoorten op deze harde substraten. Het zijn bovendien tijdscapsules van groot cultuurhistorisch belang. Sinds 2011 organiseerde de stichting al elf succesvolle expedities naar verschillende gebieden in de Noordzee.

Foto's: Udo van Dongen & Cor Kuyvenhoven
Videobeelden: Onderwaterbeelden.nl

De stijgende zeespiegel en harde winden bedreigen onze Noordzeestranden en laten veel zand in de zee verdwijnen. Maar op Schiermonnikoog hebben ze dit probleem niet, door clusters van minuscule algen en bacteriën die als een soort microbiële matten de kust beschermen. NIOZ-onderzoekster Christine Hörnlein en haar begeleider Henk Bolhuis onderzochten deze matten en hun mogelijke rol bij natuurlijke en goedkopere kustbescherming. Ze vonden dat alle micro-organismen in de mat – ook degene die van zichzelf geen biologische klok hebben – een dag-nacht ritme aanhouden en zo een hechte mat vormen die de kust in stand houdt. De onderzoekers van het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ) publiceren hun bevindingen vandaag in npj Biofilms and Microbiomes.

Plakkerig zand

Jaarlijks spuiten we voor miljoenen euro’s aan zand terug het strand op. Een microbiële mat van algen en bacteriën zou volgens onderzoeker Henk Bolhuis een mooi alternatief zijn: "De cyanobacteriën in zulke matten produceren overdag een overmaat aan suikers en scheiden die uit. Dit zorgt ervoor dat de mulle zanddeeltjes aan elkaar plakken." Dit plakkerige zand is een betere bodem voor planten, die er vervolgens voor zorgen dat er minder zand van het strand waait.

Maar voor we zulke matten in kunnen zetten, moeten we eerst de precieze samenstelling en werking begrijpen. Daarom nam Hörnlein op zes momenten op de dag een monster uit de microbiële matten voor de kust van Schiermonnikoog, en bekeek ze welke genen in de algen en bacteriën op dat moment actief waren. "Vroeger dachten we dat alleen algen en cyanobacteriën een biologische klok hadden die hun activiteit stuurde en andere bacteriën niet", vertelt Bolhuis. "Maar wij zien ook een ritme in andere micro-organismen in de mat. Ze deinen als het ware mee op het ritme van de algen en cyanobacteriën, alsof ze gedirigeerd worden."

Optimaal interactie

Door dit ritme is de interactie in de mat optimaal, zagen de onderzoekers. "Overdag produceren de cyanobacteriën veel suikers, en de andere organismen verwerken deze suikers als voedselbron", legt Bolhuis uit. "Maar in de nacht produceren de cyanobacteriën juist meer zuren, en reageren de andere organismen weer anders door hun eiwit- en enzymproductie daar op aan te passen."

Uiteindelijk hopen de onderzoekers de microbiële matten zo goed te doorgronden dat ze eventueel andere matten aan kunnen leggen. "Als we precies weten wat voor interacties er plaatsvinden in de mat, kunnen we de natuur zelf onze kustlijn laten beschermen", zegt Bolhuis. "Dat zou een hoop tijd en geld kunnen schelen." En voor eventuele badgasten moet het geen problemen opleveren: "Deze matten liggen onder de hoogwatergrens, daar zit je als strandbezoeker meestal niet."

Zeekatten in de Oosterschelde

Jaarlijks komen zeekatten (Sepia officinalis) in grote getalen paaien in de Zeeuwse wateren. Ze zijn dan in vol ornaat te aanschouwen in de Oosterschelde, Westerschelde, Noordzee en soms ook in het Veerse Meer. In de Grevelingen zijn de sepia's nog niet ontdekt (voor zover we weten).

Meestal worden de eerste sepia's half april gezien. De volwassen dieren, die ook hier geboren zijn, paren, zetten eieren af en vertrekken weer. Je kunt deze inktvissoort aantreffen tot ongeveer september, de jongen soms wel tot iets later in oktober.

Laat van je horen!

Ben jij ook sepia's tegen gekomen en heb je daar wellicht beeldmateriaal van gemaakt? Dan horen we dat graag! We zijn uiteraard benieuwd waar ze zijn aangetroffen en als je het leuk vindt, dan plaatsen we jouw foto's of video's graag op onze website en social media-profielen, zodat andere duikers ook kunnen genieten van de mooie plaatjes die je gemaakt hebt! Mailen kan naar info@duikplaats.net of gebruik het contactformulier.

Schelpen tellen aan de Vlaamse kust

Verspreid over tien telposten ‒ één per kustgemeente ‒ raapten de tellers in totaal 30.200 schelpen. Van de meer dan honderd soorten ooit aan de Belgische kust aangetroffen, konden 58 soorten worden getraceerd. De talrijkste schelp was de Kokkel (7024 exemplaren). Deze hartvormige geribbelde soort komt aan de Vlaamse kust vooral als fossiel (grijs-blauw of oranje-bruin gekleurd) voor. Deze schelpen getuigen van het waddenachtige landschap dat de kust van België kende in de voorbije honderdduizenden jaren.

Op twee eindigde het Nonnetje (6472 exemplaren), een soort van fijnzandige zeebodems, bij het publiek ook wel bekend als ‘portemonneetje’. Die naam heeft dit gele, roze, grijze of witte schelpje te danken aan het veelvuldig voorkomen onder de vorm van doubletjes. De sterke slotband houdt immers beide schelphelften nog lang samen na het overlijden van het schelpdier.

Strandschelp, mossel en zwaardschede

De derde plek is weggelegd voor de Halfgeknotte strandschelp (5785 exemplaren), een schelpdier dat al heel lang voorkomt aan onze kust en veelal als fossiel materiaal op het strand wordt aangetroffen. De Mossel (2920 exemplaren) eindigde op nummer vier. De top vijf wordt afgesloten door de Amerikaanse zwaardschede (2529 exemplaren), een exotische soort die pas in de jaren '80 in het ballastwater van schepen zijn intrede deed in de Noordzee en sindsdien massaal voorkomt in de zeebodem van ondiepe kustwateren. Na winterstormen belanden grote aantallen lege schelpen van deze ‘messen’ op het strand.

Exoten gevonden tijdens schelpenteldag

Naast de Amerikaanse zwaardschede konden nog drie andere exotische soorten in grotere aantallen worden vastgesteld: de Amerikaanse boormossel, de Japanse oester en het Muiltje. Samen waren de vier genoemde exoten goed voor bijna 4.000 schelpen of 13% van alle geraapte exemplaren.

Van de Purperslak vonden de tellers vijf exemplaren. Deze zeeslak verdween in 1981 van het toneel ten gevolge de vervuiling met het metaal tributyltin (TBT), een product dat gedurende tientallen jaren in scheepsaangroeiwerende werven werd verwerkt. Nadat de Internationale Maritieme Organisatie het product had gebannen, verschenen de eerste exemplaren aan onze kust opnieuw in 2012.

Interessant is ook dat een aantal schelpen duidelijk talrijker waren aan de west- dan aan de oostkust. Dat geldt voor de Amerikaanse zwaardschede, de Stevige strandschelp, de Tapijtschelp en de Rechtsgestreepte platschelp. De andere bodemgesteldheid in het ondiepe kustwater is hiervan de oorzaak.

Top-20 schelpdieren

Exoten cursief

1. Kokkel: 7024 exemplaren
2. Nonnetje: 6472 exemplaren
3. Halfgeknotte strandschelp: 5785 exemplaren
4. Mossel: 2920 exemplaren
5. Amerikaanse zwaardschede: 2529 exemplaren
6. Zaagje: 1129 exemplaren
7. Amerikaanse boormossel: 1126 exemplaren
8. Stevige strandschelp: 671 exemplaren
9. Witte boormossel: 401 exemplaren
10. Grote strandschelp: 332 exemplaren
11. Ovale strandschelp: 329 exemplaren
12. Tapijtschelp: 263 exemplaren
13. Japanse oester: 216 exemplaren
14. Gevlochten fuikhoren: 163 exemplaren
15. Witte dunschaal: 141 exemplaren
16. Muiltje: 96 exemplaren
17. Rechtsgestreepte platschelp: 85 exemplaren
18. Melkwitte arkschelp: 83 exemplaren
19. Grote tepelhoren: 68 exemplaren
20. Gewone schaalhoren: 44 exemplaren

Foto door Lucas de Vries / CC BY 2.0

Enkele grote wateren in Nederland kampen met een gebrek aan zuurstof of een overdaad aan slib. Omdat dit ten koste gaat van de waterkwaliteit, het onderwaterleven en de natuur steken Minister Van Nieuwenhuizen (Infrastructuur en Waterstaat) en minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit) extra geld in grote projecten om de knelpunten aan te pakken. Voor het Grevelingenmeer wordt €75 miljoen ingezet om een zogeheten doorlaat te maken in de Brouwersdam, zodat het water in het meer doorlopend wordt ververst waardoor de natuur zich herstelt.

Nadat de Grevelingen in de jaren zeventig volledig werd afgesloten van de Noordzee is het natuurlijke ecosysteem aangetast en bevat het water te weinig zuurstof voor vissen, planten en ander onderwaterleven. Er zijn sindsdien projecten geweest om de waterkwaliteit te verbeteren, maar die bleken nog onvoldoende. Juist door deze nieuwe ingreep en aanvullende maatregelen zoals het ophogen van zandbanken voor broedvogels, wordt het ecosysteem weer volledig hersteld.

Minister van Nieuwenhuizen: ‘We hebben Nederland veiliger gemaakt tegen de gevaren van hoog water. De komende jaren gaan we samen gericht investeren om ook de waterkwaliteit en de natuur in de grote wateren weer op peil te brengen. Met maatregelen die eb en vloed mogelijk maken, komt er weer genoeg zuurstof in de Grevelingen en verbeteren we de biodiversiteit.’

Grevelingenmeer

Beide ministers sturen vandaag een brief naar de Tweede Kamer over hun investeringen in water en natuur. Morgen bezoeken zij samen het Grevelingenmeer om zich door betrokkenen in de regio te laten informeren over het werk dat op stapel staat. Met de provincie wordt nog onderzocht of het deels openen van de Brouwersdam gecombineerd kan worden met een getijdecentrale die elektriciteit opwekt door eb en vloed.

Minister Schouten: ‘Natuur en water zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. De doorlaat in de Brouwersdam en het kwelderproject in Eems-Dollard zijn hier goede voorbeelden van. Samen met de regio gaan wij Nederlandse natuur en water projecten verder uitwerken. In de toekomst hebben wij een rijke natuur in de grote wateren waar iedereen van kan genieten en waar ruimte is voor recreatie en visserij.’

Aanpak waterkwaliteit en natuur

Het kabinet heeft 275 miljoen euro uitgetrokken voor verbeteringen. Naast het op peil brengen van de waterkwaliteit en de natuur in de Grevelingen en de Eems-Dollard, wordt ook geïnvesteerd in extra zuivering bij rioolwaterzuiveringsinstallaties om te voorkomen dat medicijnresten, microplastics en andere ongewenste chemische stoffen in de natuur en het water terechtkomen. Ook worden maatregelen uitgewerkt om de milieueffecten van landbouw op natuur en waterkwaliteit te verminderen.

Foto Grevelingenmeer en duikschip de Panda: Bert Knollenbeld / CC-BY-SA 2.0